Gedrag
Meltdown bij autisme: wat kun je doen en wat juist niet?
Ontdek wat je kind nodig heeft tijdens een meltdown, welke reacties kunnen helpen en wat je beter kunt vermijden.
Door Shannon
Orthopedagoog en gedragsdeskundige
Je kind begint plotseling te schreeuwen, huilt ontroostbaar, gooit met spullen of slaat zichzelf. Je probeert je kind gerust te stellen, maar niets lijkt te helpen. Misschien wordt de boosheid zelfs erger wanneer je iets zegt of dichterbij komt.
Tijdens zo’n heftige uitbarsting is het soms moeilijk om te bepalen wat je het beste kunt doen. Het belangrijkste is om te begrijpen dat je kind op dat moment mogelijk niet meer in staat is om op jouw uitleg of aanwijzingen te reageren.
Wat is een meltdown bij autisme?
Een meltdown is een intense reactie op overbelasting. Je kind krijgt op dat moment meer spanning, prikkels of informatie te verwerken dan het aankan en verliest tijdelijk de controle over zijn reacties.
Een meltdown kan zich uiten in schreeuwen, huilen, slaan of gooien met spullen. Sommige kinderen trekken zich juist volledig terug of reageren nauwelijks meer. Dat laatste wordt ook wel een shutdown genoemd.
Het verschil met een tantrum (driftbui) is dat een driftbui vaak ontstaat vanuit frustratie, bijvoorbeeld omdat je kind iets niet mag. Bij een meltdown is je kind zo overbelast dat het de controle verliest. Het verschil is niet altijd duidelijk: een driftbui kan ook overgaan in een meltdown.
Een meltdown is geen bewuste poging om iets voor elkaar te krijgen. Je kind is overspoeld en heeft op dat moment vooral behoefte aan veiligheid en passende ondersteuning.
Wat kun je doen tijdens een meltdown?
1. Zorg eerst voor veiligheid
Verwijder gevaarlijke voorwerpen als je kind met spullen gooit of zichzelf verwondt. Zorg zo nodig dat andere kinderen afstand nemen.
Probeer zelf rustig te blijven. Vermijd onverwacht vastpakken, tenzij direct ingrijpen noodzakelijk is om ernstig letsel te voorkomen.
2. Verminder prikkels
Zet bijvoorbeeld de televisie uit, dim het licht of vraag andere mensen om afstand te nemen. Bied je kind eventueel een vertrouwde, rustige plek aan.
Probeer tijdelijk zo min mogelijk van je kind te verwachten. Een eenvoudige opdracht kan tijdens een meltdown al te veel zijn.
3. Gebruik zo min mogelijk woorden
Uitgebreid uitleggen of vragen stellen kan de spanning verder verhogen. Gebruik eventueel een korte, vertrouwde zin, zoals: ‘Ik ben hier.’
Sommige kinderen kunnen tijdens een meltdown ook geen pictogrammen of gebaren verwerken. Kijk daarom wat jouw kind op dat moment aankan.
4. Geef ruimte en tijd
Het ene kind zoekt nabijheid, terwijl het andere juist geen aanraking of oogcontact verdraagt.
Blijf beschikbaar, maar dring jezelf niet op. Je kind heeft mogelijk tijd nodig om weer tot rust te komen.
Wat kun je beter niet doen?
Sommige reacties zijn heel begrijpelijk, maar kunnen tijdens een meltdown juist extra spanning veroorzaken.
Liever niet
- Veel vragen stellen of uitleggen
- Dreigen met straf
- Oogcontact of aanraking afdwingen
- Eisen dat je kind direct rustig wordt
- Meteen opnieuw een opdracht geven
Wat kun je wel doen?
- Gebruik weinig woorden en wacht
- Richt je eerst op veiligheid
- Respecteer de behoefte aan afstand
- Geef tijd om te herstellen
- Verlaag tijdelijk je verwachtingen
Je hoeft onveilig gedrag niet toe te staan. Je kunt je kind beschermen en tegelijkertijd rekening houden met de overbelasting.
Gratis download
Help, mijn kind ontploft!
Weet je soms niet meer wat je moet doen wanneer je kind ontzettend boos wordt?
In mijn gratis stappenplan ontdek je wat je tijdens een heftige uitbarsting beter niet kunt doen en welke reacties je kind juist kunnen helpen.
Wat kun je beter niet doen?
Wanneer de uitbarsting voorbij is, kan je kind nog behoorlijk uitgeput zijn. Geef daarom voldoende tijd om te herstellen. Bied rust aan en stel opdrachten of gesprekken waar mogelijk even uit.
Kijk op een later moment wat er aan de meltdown voorafging. Misschien waren er veel prikkels, onverwachte veranderingen of lichamelijke klachten. Bij kinderen die niet of nauwelijks spreken, kun je vooral letten op lichaamstaal en terugkerende patronen.
Wil je meer weten over mogelijke oorzaken? Lees dan ook mijn artikel Boosheid bij autisme: waarom wordt je kind zo boos en wat kun je doen?
Online cursus voor ouders
Wil je meltdowns eerder leren herkennen?
Tijdens een meltdown kun je vooral helpen om de spanning te verminderen. Maar hoe voorkom je dat de spanning steeds zo hoog oploopt?
In mijn cursus Grip op Boosheid leer je wat er achter het gedrag van je kind kan zitten, hoe je oplopende spanning herkent en hoe je escalaties helpt voorkomen.
